EVET, ONLARA YAĞ ÇEKİYORUM

İki ayı aşkındır Mersin Üniversitesi’ne yolum düşüyor. Kuruluşundan bugüne, çoğunlukla etkinlikler dolayısıyla kuş bakışı gözlediğim, izlediğim Mersin Üniversitesi’ni bu kez içeriden tanımanın mutluluğunu yaşadım.
Mersin Üniversitesi, akademi sözcüğünün binlerce yıl önce doğduğu topraklara, Anadolu’ya ve dünyaya yakışan bir kurum. Doğanın bağrındaki eğitim yuvası, kentin Torosların Akdeniz’e uzanan tepesine bir kale gibi yerleşmiş...
Geleceğimizi emanet edeceğimiz gençlerin hayata hazırlandıkları bu yuvaya giderken yıllar öncesine daldım. Bilincin akışı insanı nereye götürür, belli olmuyor. Oradan buradan derken, ilk kez İçel Sanat Kulübü etkinliklerinde Semihi Vural sayesinde tanıştığım, kitaplığımda sık sık başvurduğum iki ciltlik Almanca-Türkçe sözlüğün hazırlayıcısı Mersin Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Vural Ülkü geldi aklıma.
Bir etkinlikte kendisinden not aldığım “Vertrauen ist gut, Kontrolle ist besser”, yani “Güven iyidir, kontrol daha iyidir” Almanca atasözünü anımsadım.
Sonra bu yıl sonsuzluğa uğurladığımız Şahinler geldi gözlerimin önüne. Önce, Türkiye’de “Hayvanlarda Sosyal Davranışlar” adlı ilk kitabı yazan, akademik unvanını söylememizi istemeyen, alçakgönüllü; adı gibi “doğru yolda olan, doğru yoldan ayrılmayan” bir kişiliğe sahip Rüştü Şahin’i andım. Ardından, onu gittiği yerde yalnız bırakmaya dayanamayan, Latince öğretmeni, adı “lütuf, zarafet” anlamına gelen ve adına yakışır bir insan olan eşi Anneliesse Şahin’i...
Anneliesse Şahin’in, Vural Ülkü’den duyduğum atasözünün Latince “Fide sed cui vide”, yani “Güven, ama kime, gör” biçiminde bir benzerinin olduğunu anlattığı sohbeti anımsadım. Rüştü Şahin’in hayvan davranışlarında “güven-kontrol” ilişkisine dair örnekler sıraladığı o sohbete gittim.
Demeye kalmadan komutanım, ADD Silifke Şubesi ve Göksu Vakfı Başkanı Albay Yüksel Bütün’ün “Dostum” diye başlayan sözleri kulaklarımda çınladı. Askerî kurumlarda duvara asılı “Güven denetime engel değildir” yazısını dile getirerek vakıf ve dernek denetim belgelerini uzattığı günlere gittim…
İçsel yolculuğum, sürücünün geldiğimiz durağı söylemesiyle sona erdi. Üniversitenin girişlerinde, üzerlerinde “özel güvenlik” yazısı ve işaretleri bulunan çalışanların “Hoş geldin, günaydın” sözleri hoşuma gitti. Daha ilk adımlarınızı attığınız yerde “Ben buraya niye geldim?” dememeniz güzel.
İlk olarak Yabancı Diller Bölümünün önündeyim. Sınav var. Aileler, çocuklar birikmiş. Oradaki görevliler de endişe ve kaygıyı artırmıyor. Tersine, sırtlardaki yükü alıyorlar. Gençlerin korkutmadan, kırmadan sınava alınışlarını izledim.
Sürekli azarlanmak, paylanmak, engellenmekle karşılaştığımızdan mı? Bir an “Rüya mı?” dedim. Her yanımızı bağırış çağırış kaplamış. Ekranlardan şiddet akıyor. Bu da sokaktan eve, işe, her yere yansıyor. Konuşma biçimimiz değişti. Hele trafikte insanların içinden canilik fışkırıyor. Evde, sokakta, okulda, işte korkuya ve korkutmaya dayalı yönelişi o kadar kanıksamışız ki insanca, insana yakışır davranışlar ve sözler karşısında şaşırıyoruz.
İlerledikçe gözlerim parladı ama içimde geçmişten gelen bir endişe var. “Kütüphane” aklımı başımdan alan sözcük. Biraz soluklanıp oturdum. İleride kantin var. Çay ve simit keyfi yaptım. Kantin, ürünler ve hizmet çok güzel. Üniversitenin dört bir yanına, ağaçların arasına yayılan kantinler öğrencilerin ve hocaların dinlenme, dillenme alanı.
Kütüphaneye gittim. İçimdeki endişe büyüdü. Çoğunlukla kütüphaneler kitapların hapishaneleri gibidir. Kütüphanedeki çalışanlar, kitaplarla okurlar arasında gardiyan gibidir. Kitap okumayı sevmezler. Kitaplar onlar için demirbaş ve korunması gereken eşyalardır.
Son yıllarda özelleştirme nedeniyle açıkta kalan çalışanların aktarıldığı kurumların başında gelir kütüphaneler. Bir de bankamatik çalışanı olmak için “kapağı kütüphaneye atmak” isteyenlerin yeridir. Çalışmamak için sığındıkları, toplandıkları yerde çatışıp birbirlerini yerler. Kitap okumayı sevmedikleri için kitap okumak, kitap istemek üzere gelenleri de hoş karşılamazlar.
İçimde biriken bütün olumsuzluklar kabardı. “Girmeyeyim” dedim. Ayaklarım beni götürdü. İyi ki gitmişim. Hem güler yüzlü hem de ilgili çalışanları görmek beni çok rahatlattı.
Çölde vaha bulmuş gibiydim. Girişte çalışanlardan biri yıpranmış bir kitabı onarıyordu. Ne kadar sevindim anlatamam. Kütüphanelerden raf ömrü dolduğu, yıprandığı için hurdacılara, sonra sahaflara düşen kitaplar kanayan iç yaramdır. İçimden teşekkür etmekle yetindim. Ne olur ne olmaz. Kimi zaman böylesi durumlarda kuru bir teşekkür bile bu çalışkan ve duyarlı çalışanlara diğer kesimin kızgınlığını bileyliyor. Çalışmayanlar, çalışanları “Başımıza durduk yere iş çıkarıyor” diye içten içe eleştiriyor.
Girişteki camlı bölümde daha önce görmediğim Atatürk’e ilişkin kitapları sordum. “İstediğiniz zaman yararlanabilirsiniz!” sözlerine de şaşırdım. Çoğunlukla bu kitaplar vitrinliktir, kilitli dolaplarda durur. Verilmez.
Birden İlyas Halil’in kitaplarını gördüm. Mersin’in dünya çapındaki bu şair ve yazarının tüm kitaplarının orada bulunması beni çok mutlu etti. Bir de İlyas Halil’e gösterilen kadirbilirlik karşısında suçluluk duydum. Hemen Necdet Canaran’ı aradım. İlyas Halil için çalışma yapacağımı söyler söylemez, “Bendeki kitapları hazırlıyorum. Gel al” dedi.
Mersin Üniversitesi Kütüphanesi, 100 binin aşkın kitabıyla bölgenin en görkemli kütüphanesi. İçeriyi dolaştım. Her bölüm zengin bir içeriğe sahip. Heidegger’in yapıtlarının Almancalarını görmek beni gönendirdi. Sahaflarda bile bulamadığım kitaplar karşımdaydı. Güzel sanatlar, tarih, felsefe ve edebiyat bölümlerinde son çıkan kitapların bulunması çok takdir edilecek bir durum.
Gül bahçesindeyim. Bahçıvanlar o kadar iyi bakıyorlar ki hangi güle bakacağımı, hangisini koklayacağımı bilemedim. Bilgisayar ortamında aradığınız kitaba ulaşmak da ayrı bir kolaylık.
Kütüphanenin ilerisinde, üzerinde “Öğrenci İşleri” yazan bölüme girdim. Bir kadın görevli, yanına gelen bir öğrenciyle konuşuyordu. İster istemez kulak misafiri oldum. Öğrenci kayıt yaptırmış ancak bu yıl için kaydını dondurmak istiyormuş.
Kadın görevli, genç kızla bir anne şefkatiyle konuşuyordu. Yanına oturttu. “Ne içersin? Aç mısın?” diye sordu. Genç kız ısrarla kaydının dondurulmasını istiyordu. Kadın çalışan nedenini sordu. Alışageldiğimiz durumda çalışan, karşısındakinin isteğini yerine getirir ve gönderirdi.
Bu arada biri gelip güler yüzlü bir biçimde “Nasıl yardımcı olabiliriz?” dedi. Gideceğim bölümün yerini gösterdi. Ben ise yandaki durumu merak ediyorum.
Kadın görevli, tatlı ve akla uygun bir dille genç kızı üniversiteden koparmamaya, anne babasının emeğini boşa çıkarmamaya ikna etti. Manevi kanat gerdiği genç kıza maddi destek sağlayabilecek burs veren kurum ve kuruluşları da anlattı.
Öğrenci üniversite, üniversite de bir öğrenci kazanmıştı. Sevinçle izledim. Genç kızın yüzünü kaplayan kara bulutlar dağılmıştı.
“Her ne sıkıntın olursa benim yanıma gel!” sözleriyle genç kızı uğurlayan kadın çalışana sordum:
“Yakının mı?”
“Hayır!” dedi.
Şaşkınlığımı anladı.
“Buraya gelen her öğrenci bizim evladımızdır! Ben de bu yollardan geçtim. Bizim de çocuklarımız var. Yakın uzak diye bir şey olur mu? Yanıma geldiğinde onun ne hâlde olduğunu anladım…”
Hem o genç kız adına hem de kendi adıma teşekkür ettim.
“Demek ki insanlık ölmemiş” dedim.
“İnsanlık ölmedi. İnsanlık elimizde; istersek yaşatırız, istersek öldürürüz. Her şey beyinde başlıyor, iş yürekte!”
Önünde saygıyla eğildim.
Yemek saati. Yemekhaneye doğru ilerledim. Seçenek oldukça fazla. Üniversitenin kendi işletmesine girdim. Pırıl pırıl. Ne aklınızı başınızdan alacak ne de yemekten uzaklaştıracak kokular, görüntüler var. Ustaların ve çalışanların gelenlere yaklaşımı da ne kovar gibi ne de zalim tüccar (!) gibi.
Dışarıda olduğu gibi içeride de yiyecek ve içecek seçeneği çok. Tezgâhın önündekilerle arkasındakilerin sıcaklığı, karşılıklı olarak akıl ve yürekleri besliyor. Ustalara ve çalışanlara teşekkür ettim.
Bölümleri, yapıları, bahçeleri dolaşıp durdum. Koşturup duranları izledim. Yüksel Bütün Albay geldi aklıma. “Bir yerin aynası lavabolardır” sözünden yola çıkarak bu konuda da üniversitenin duyarlılığına hayran oldum. Bahçeler bakımlı. Ulaşım kesintisiz akıyor.
Rektörlük binasına vardım. Kapıdaki görevliye Rektör Bey’le görüşmek istediğimi söyledim. Telefon açtı. Özel kaleme, sadece ayaküstü tanışıp ayrılacağımı iletti. Beni özel kalemin bulunduğu kata gönderdiler.
Özel kalem, Rektör Bey’in resmî bir etkinlik için kent merkezinde olduğunu, bir saat on dakika sonra geleceğini belirterek nasıl yardımcı olabileceklerini sordu. Randevulu bekleyenler vardı. Bana, araya girme, dercesine bakışlar yöneldi. Haklılar. Günler öncesinden alınmış randevuları var. Şikâyeti ya da sıkıntısı olanların vardığı kapıya ben teşekkür etmek için varmıştım. Sadece ayaküstü teşekkür edip dönecektim. Öyle de yaptım. Sözlerimi özel kaleme emanet edip Necdet Canaran’dan İlyas Halil kitaplarını almaya gittim.
Necdet Canaran sağ olsun! Gözüm onun koltuğunda olsa da incelik gösterip beni ağırladı. Kitapları alıp dönerken minibüste, beni sürekli Polyannacılıkla suçlayan bir ağabeyimle yan yana oturduk. Ben de onu çevresine sürekli karamsarlık ve olumsuz düşünceler saçmakla, hiç kimseyi beğenmemekle, sevmemekle değil, saygı göstermemekle ve herkese bir kulp takmakla eleştirirdim.
İzlenimlerimi anlattım. Yanımdan kalktı.
“Senden bana Polyannacılık bulaşacak” dedi.
Önümüzdeki boş koltuğa oturdu. Somurtarak:
“Hiç mi kötü bir şey yoktu? Eğitim öğretim içler acısı, sen kalkmış masal anlatıyorsun!”
Sustum, diğer yolcular rahatsız olmasın diye:
“İnince konuşuruz!” dedim.
Duraktan durağa malını, mülkünü, en çok da hastalıklarını konuşan bir yakını bindi. Daha oturur oturmaz, arabasını servise getirdiğini, yıllık bakımı için verdiği parayı anlatmaya başladı. Ağabeyim yakınına:
“Çekil, ben arkaya geçeceğim” dedi.
Eğilip sus işareti yaparak:
“Yağmurdan kaçarken doluya tutuldum!”
Silifke’de indik. Yakını da inmek istedi.
“Sen ileride Feyyaz’ın Köprüsü’nde in. Benim işim çok bugün!”
Yakını:
“Yaşar’ın orada çay içecekseniz ben de geleyim!” dedi.
Ben seslenecekken ağzımı kapattı.
“Yaşar’ın da işi var, benim de! Yarın gidersin. Rifat Karaduman’ı, Lütfü Uğur’u da çağırır, doya doya çay içersin!”
Koluma girdi.
“Söyle bakalım. ‘İnince konuşuruz’ dedin. Nedir şikâyetin? Çabuk söyle, buradan eve geçeceğim!”
“Tek şikâyetim, gençler çok sigara ve kahve içiyor…”
Öfkelendi.
“Sen sadece Polyannacı değil, yağcısın, yağcı! İkinci, üçüncü üniversite okumak için, yok yok, anladım, yüksek lisans yapmak için gidip geliyorsun. Üniversiteye yağ çekiyorsun? Değil mi?”
Bana, insanlığın ölmediğini; Atatürk’e mal edilen “Vatanını en çok seven, görevini en iyi yapandır” sözünün yanı sıra bizzat kendi sesinden ve görüntüsünden duyma olanağı bulduğumuz şu sözlerinin izinde olanların var olduğunu gösterenlere yürekten teşekkür ediyorum:
“Türk milletinin karakteri yüksektir. Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir. Çünkü Türk milleti, millî birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilmiştir. Ve çünkü Türk milletinin yürümekte olduğu terakki ve medeniyet yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale, müspet ilimdir.”
EVET, ONLARA YAĞ ÇEKİYORUM!


