“Güneş Kenti Soli”
Soli kenti M.Ö. 700 yılları civarında Rodos adasından gelen Dorlar tarafından kurulmuştur. Soli Güneş anlamına gelmektedir. Dorlar Güneş tanrısına taptıklarından Kentin bu isimle anıldığı düşünülmektedir. Pers savaşları sonrasında kent Perslerin idaresine geçmiştir. Büyük İskender tarafından Makedonya imparatorluğuna, İskender’den sonra ise Selevkos imparatorluğuna bağlanmıştır. Güçlü bir donanması olan Selevkos imparatorluğu döneminde kent liman olarak gelişimini sürdürmüştür. Ancak Selevkos imparatorluğunun zayıflamasıyla kent sık sık el değiştirmiştir.
O dönemlerde Kilikya açıklarındaki denizlerde korsanlık faaliyetleri de artmıştır. Korsanlar tüm Akdeniz dünyasında sadece ticareti ve denizaşırı ulaşımı aksatmakla kalmamış, aynı zamanda Roma’nın genişlemesine de engel olmuşlardır.
Selevkos imparatorluğunun yıkılışından sonra, Anadolu’nun bütün Güney kıyıları korsan barınağı olmuştur. Roma İmparatoru Jül Sezar hem korsan barınaklarını ortadan kaldırmak hem de kendisine rakip gördüğü Pompeius’u başkentten uzaklaştırmak için korsanlara karşı büyük bir sefer düzenlemiştir. Roma İmparatoru Jül Sezar asıl adı “Gnaeus Pompeius Magnus” olan Pompeius’u komutanlığa atamış ve sadece denizde değil, kıyı bölgelerinde de büyük yetkiler veren bir yasanın çıkartılmasını sağlamıştır.
Korsanlara karşı kesin zafer “imperium proconsularae maius” yetkisine sahip Pompeius tarafından kazanılmıştır. Pompeius bugünkü Mersin ili sahillerinde yaptığı bir sefer sonunda bütün korsan barınaklarını yok etmiştir. Ancak Pompeius af dileyen korsanlara anlayışlı davranarak Soli’yi affa uğramış korsanların kenti ilan etmiştir. Yıkılmış kenti onartmış ve kente o zamanki adetlere göre kendi adını vermiştir. Kent o zamandan sonra Pompeiopolis olarak anılmaya başlamıştır.
-
Bugün Mezitli ilçesinde bulunan antik Pompeiopolis kenti stoacı filozof, şair, matematikçi ve astronom Aratos’un doğduğu yerdir. Solili Aratos İlk eğitimini Tarsus'ta tamamlamış, daha sonra matematik ve astronomi öğrenimi için Atina’ya gitmiş ve Pella'da ölmüştür. Soli, Pompeiopolis'te adına bir anıt mezarın yaptırıldığı düşünülmektedir.
Günümüzde Viranşehir olarak bilinen bu antik kentin çevresi yerleşim alanları ile dolmuştur. Viranşehir bölgesinde yapılaşmanın artmasıyla 1968 yılında kasaba statüsüne yükseltilmiştir. Mezitli 2008 yılında Tece, Davultepe ve Kuyuluk Belediyelerinin Mezitli Belediyesine devredilmesiyle ilçe konumuna kavuşmuştur.
