YAZIN KABUSU GIDA ZEHİRLENMESİ
Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte besinlerin bozulma süresi kısalır ve mikroorganizmaların çoğalma hızı ciddi şekilde artarak gıda zehirlenmesine yol açar. Gıda zehirlenmesi; bakteri, virüs, parazit veya toksin içeren yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu ortaya çıkan bir sağlık problemidir. En sık karşılaşılan belirtiler arasında mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ishal, halsizlik ve ateş yer alır. Her yıl milyonlarca insan yanlış saklanan veya hijyenik olmayan koşullarda hazırlanan yiyecekler nedeniyle sağlık sorunları yaşamaktadır. Oysa alınacak basit önlemlerle gıda zehirlenmelerinin büyük kısmı önlenebilir.
Yazın sıcak hava bakterilerin çoğalması için ideal ortam oluşturur. Özellikle salmonella, E.coli ve stafilokok gibi bakteriler uygun koşullarda saklanmayan yiyeceklerde hızla üreyebilir. Et, tavuk, balık, süt ve yumurta gibi protein içeriği yüksek besinler riskli grupta yer alır.
Gıda zehirlenmelerinden korunmanın temelinde hijyen kuralları yer alır. Yemek hazırlamadan önce ve sonra eller en az 20 saniye boyunca sabunla yıkanmalıdır. Tuvalet sonrası, çiğ etle temas ettikten sonra ve çöpe dokunulduğunda el hijyeni mutlaka sağlanmalıdır. Çünkü kirli eller mikroorganizmaların besinlere bulaşmasında en önemli etkenlerden biridir.
Mutfakta çapraz bulaşmayı önlemek de son derece önemlidir. Çiğ tavuk, kırmızı et ve balıkta bulunan bakteriler kesme tahtası, bıçak veya mutfak tezgâhı aracılığıyla diğer yiyeceklere geçebilir. Bu nedenle çiğ besinler için kullanılan ekipmanlar sıcak su ve deterjanla iyice temizlenmeli, mümkünse ayrı kesme tahtaları kullanılmalıdır. Özellikle salata gibi çiğ tüketilen besinler hazırlanırken hijyen kurallarına ekstra dikkat edilmelidir.
Toprak, tarım ilacı kalıntıları ve mikroorganizmalar nedeniyle iyi yıkanmayan sebze ve meyveler enfeksiyon riskini artırabilir. Yeşil yapraklı sebzeler bol suyla tek tek yıkanmalı, mümkünse sirkeli suda bir süre bekletilmelidir. Dışarıda tüketilen salataların temizliğinden emin olunmalıdır.
Besinlerin uygun sıcaklıkta saklanması yaz döneminde hayati önem taşır. Buzdolabı sıcaklığı 4 derecenin altında olmalı, derin dondurucu ise -18 derecede çalışmalıdır. Pişmiş yemekler oda sıcaklığında uzun süre bırakılmamalıdır. Özellikle sıcak havalarda 2 saatten fazla dışarıda bekleyen yiyeceklerde bakteri üremesi hızlanır.
Yaz aylarında en sık yapılan hatalardan biri çözündürülmüş besinleri tekrar dondurmaktır. Dondurulmuş ürünler çözüldüğünde bakteriler yeniden aktif hale gelir. Tekrar dondurma işlemi ise mikroorganizma yükünü artırabilir. Bu nedenle çözülen besinler kısa sürede tüketilmeli ve yeniden dondurulmamalıdır.
Açıkta satılan yiyecekler, uzun süre güneş altında bekleyen ürünler ve hijyen koşulları belirsiz sokak lezzetleri risk oluşturabilir. Özellikle tavuk döner, midye, sütlü tatlılar, mayonezli ürünler ve açık dondurmalar sıcak havalarda daha kolay bozulur.
Yeterli pişirme de besin güvenliğinin önemli bir parçasıdır. Özellikle tavuk eti iç kısmı tamamen pişecek şekilde hazırlanmalıdır. Az pişmiş yumurta, çiğ et ve çiğ süt ürünleri enfeksiyon riskini artırabilir. Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri yaz aylarında daha dikkatli tüketilmelidir.
Yaz sıcaklarında sıvı kaybı arttığı için su ihtiyacı yükselir. Ancak güvenilir olmayan kaynaklardan tüketilen su ve buzlar enfeksiyonlara neden olabilir. Özellikle dışarıda içilen içeceklerde kullanılan buzların temiz sudan yapılmış olması önemlidir.
Unutulmamalıdır ki yaz aylarında sağlıklı beslenmenin ilk şartı güvenilir gıda tüketimidir. Besinleri doğru saklamak, hijyen kurallarına dikkat etmek, güvenilir yerlerden alışveriş yapmak ve bilinçli tüketici olmak gıda zehirlenmelerine karşı en güçlü korunma yöntemidir. Küçük ihmaller ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği için özellikle sıcak yaz günlerinde mutfak hijyenine ve besin güvenliğine her zamankinden daha fazla özen gösterilmelidir.
