Çiftçinin zararını kim karşılayacak?

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, narenciye ihracatında yaşanan lojistik sorunlar, düşük alım fiyatları ve üretim maliyetlerinin altında kalan limon fiyatlarını Meclis gündemine taşıdı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın soru önergesine verdiği yanıtı değerlendiren Kış, Bakanlığın sevkiyat kayıpları, navlun desteği ve üreticiyi koruyacak önlemler konusunda somut bilgi vermediğini belirterek, “Mersinli çiftçinin bir yıllık emeği, ‘değerlendiriyoruz’ cümlesine bırakılamaz” dedi.

Çiftçinin zararını kim karşılayacak?


CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Mersin’de narenciye hasat ve ihracat sezonunda üreticilerin karşı karşıya kaldığı sorunlara ilişkin Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle 23 Eylül 2026 tarihinde Meclis’e 10 soruluk önerge verdi. Karadeniz’de yaşanan güvenlik sorunlarının Rusya ve Ukrayna’ya yönelik sevkiyatları olumsuz etkilemesi, taşıma kapasitesindeki daralma ve artan lojistik maliyetlerine dikkat çeken Kış, ihracatın sürdürülebilmesi için alınacak önlemleri sordu.

Bakan Ömer Bolat’ın 22 Ekim’de gönderdiği yanıtta ise alternatif pazar çalışmaları, ihracat destekleri, TURQUALITY tanıtım projeleri ve teknik engellerin aşılmasına yönelik faaliyetler sıralandı. Rusya ve Ukrayna’ya yapılan sevkiyatlarda yaşanan iptal ve gecikmelerin miktarı, navlun desteği, Mersin–St. Petersburg arasında düzenli deniz hattı kurulması ve üretici fiyatlarını koruyacak tedbirler konusunda ise sorulara ayrı ayrı yanıt verilmedi.

 

“ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ SATTIĞINDA MASRAFINI KARŞILAYABİLECEK Mİ?”

 

Bakanlığın yanıtını değerlendiren Kış, Erdemli Ziraat Odası Başkanı Rasim Şahin’in limon alım fiyatlarının kilogram başına 4-15 lira, üretim maliyetlerinin ise 15-20 lira arasında değiştiğine ilişkin açıklamasını hatırlattı. Üreticinin gelir kaybıyla karşı karşıya olduğunu belirten Kış, “Üretici temsilcisi, alım fiyatlarının maliyeti karşılamadığını söylüyor. Çiftçi gübreye, ilaca, sulamaya, işçiliğe para harcıyor; aylarca bahçesinde çalışıyor. Hasat geldiğinde ise ürününü satıp masrafını çıkarıp çıkaramayacağını düşünüyor. Bakanlığın cevap vermesi gereken soru budur: Mersinli çiftçi bu sezon emeğinin karşılığını nasıl alacak?” diye konuştu.

Mersin Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulunun eylül ayında güvenli sevkiyat, alternatif güzergâhlar ve taşıma kapasitesinin artırılması yönünde çağrıda bulunduğunu anımsatan Kış, üreticilerin çözüm önerilerini sezon başında Meclis gündemine taşıdığını ifade etti. Kış, önergesinde sevkiyat iptalleri ve kapasite kayıplarının yanı sıra navlun desteği, güvenli ticaret koridoru ve Mersin’den St. Petersburg’a düzenli deniz hattı oluşturulması konularında bilgi istediğini belirterek, “Kaç sevkiyat aksadı, ne kadar kapasite kaybedildi, hangi destek ne zaman verilecek; bunlar açıklanmadı. Üreticinin önünü görebilmesi için açık karar, yeterli kaynak ve uygulama takvimi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

 

“MALİYETİ HESAPLADINIZ, ÜRETİCİYİ KORUMAK İÇİN NE YAPTINIZ?”

 

Tarım ve Orman Bakanlığının 30 Eylül tarihli duyurusunda Mersin’de narenciye üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik toplantı gerçekleştirildiğinin açıklandığını hatırlatan Kış, limon, mandalina ve portakalın kilogram başına üretim maliyetlerinin kamuoyuna açıklanmasını istedi. Gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderlerinin değerlendirildiği çalışmanın üreticiyi koruyacak kararlara dönüştürülmesi gerektiğini belirten Kış, “Kamunun elinde maliyet çalışması varsa sonuçlarını açıklayın. Bu maliyetlerle bahçedeki alım fiyatlarını karşılaştırdınız mı? Üretici maliyetinin altında satış yapmak zorunda kalıyorsa hangi önlemi devreye sokacaksınız? Maliyet hesabı, çiftçiyi koruyacak karara dönüşmediği sürece bahçedeki sorunu çözmez” dedi.

Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğinin dokuz aylık verilerinde ihracat artışı yaşandığını da değerlendiren Kış, ihracat gelirlerindeki artışın üreticinin kazancını tek başına göstermediğini savundu. İhracat rakamlarının üretim maliyetleri, satış fiyatları ve çiftçinin borçlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini belirten Kış, Mersin’in ihracattaki gücünün korunması için öncelikle üreticinin ayakta kalması gerektiğini söyledi.

 

ST. PETERSBURG HATTI İÇİN KAPASİTE VE MALİYET SORUSU

 

Arkas’ın 30 Ekim tarihli açıklamasında Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna kadar iki gemiyle çalışılması planlanan deniz servisine ilişkin bilgi verildiğini hatırlatan Kış, alternatif deniz bağlantılarının geliştirilmesini önemli bulduğunu ancak hattın üretici ve ihracatçıya sağlayacağı katkının netleştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yeni hattın kaç ton ürün taşıyabileceği, sefer sıklığı, taşıma maliyeti ve küçük üreticilerin bu imkândan nasıl yararlanabileceği konusunda açıklama beklediklerini kaydeden Kış, “Bakanlık, özellikle sorduğumuz bu hat hakkında önerge cevabında bilgi vermedi. Şimdi kapasiteyi, maliyeti ve kamunun sağlayacağı desteği açıklamalıdır” diye konuştu.

Bakanlığın yanıtında Ukrayna ile Serbest Ticaret Anlaşması'nın 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girdiğinin belirtildiğini de aktaran Kış, anlaşmanın mevcut hasat dönemindeki taşıma sorunlarına ve üretici fiyatlarına etkisinin açıklanmasını istedi. Anlaşmayla ikili ve transit karayolu taşımalarının kotaya tabi olmayacağını hatırlatan Kış, mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimlerinin ise 1 Ocak 2027'de uygulanmaya başlayacağını belirterek, mevcut sezonun sorunlarına bugünden çözüm üretilmesi gerektiğini vurguladı.

 

“MERSİN’İN BEREKETİ ÜRETİCİSİNİN BORCUNA DÖNÜŞMESİN”

 

Kış, Bakanlıklara üretim maliyetlerinin açıklanması, sevkiyat kayıplarının ortaya konulması, navlun desteği konusunda karar alınması ve üretici örgütleriyle takvimli bir çalışma yürütülmesi çağrısında bulundu.

Narenciye sektöründe yaşanacak sorunların yalnızca üreticiyi değil, tarım işçisinden nakliyeciye, paketleme tesislerinden esnafa kadar geniş bir kesimi etkileyeceğini belirten Kış, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu mesele bahçeden limana kadar Mersin’in meselesidir. Üreticinin kazanamadığı yerde tarım işçisi, nakliyeci, paketleme tesisi ve esnaf da etkilenir. Mersinli çiftçi üretmekten vazgeçmesin diye emeğinin karşılığını güvence altına almak zorundayız. Bakanlığın cevabı var; fakat üreticinin kazancını koruyacak somut kararlar o cevapta yok. Biz bu kararların takipçisi olacağız. Mersin’in bereketinin üreticisinin borcuna dönüşmesine izin vermeyeceğiz.” (Haber Merkezi)