Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğinin Bingöl, Van, Elazığ, İzmir ve son olarak 6 Şubat Kahramanmaraş depremleriyle tekrar hatırlandığı belirtilen açıklamada, asıl sorunun depremin ne zaman olacağından ziyade mevcut binaların durumunun belirsizliği olduğu vurgulandı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelindeki 36 milyon bağımsız bölümden yaklaşık 6 milyonunun risk altında olduğu, 2 milyonunun ise acilen dönüştürülmesi gerektiği hatırlatıldı. Ancak riskin büyüklüğünü tahmin etmek ile riskli yapının nerede olduğunu bilmenin aynı şey olmadığı ifade edildi.
"13 YILDA YIKILANIN 6 KATI KADAR YAPI DÖNÜŞTÜRÜLMELİ"
Kentsel Dönüşüm Başkanlığının 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu verilerine değinilen açıklamada, şu çarpıcı istatistiklere yer verildi:
2025 Yılı Verileri: 6306 sayılı Kanun kapsamında 30 bin 7 yapıda (167 bin 560 konut, 26 bin 821 iş yeri) risk tespiti yapıldı; 11 bin 940 riskli bina yıkıldı.
13 Yıllık Kümülatif Tablo (2012-2025): Toplam 319 bin 551 binada (1 milyon 272 bin 863 bağımsız bölüm) risk tespiti gerçekleştirildi. Aynı dönemde 291 bin 144 bina (1 milyon 88 bin 165 bağımsız bölüm) yıkıldı.
Halihazırda 6 milyon riskli bağımsız bölüm tahmin edilirken, 13 yılda yalnızca 1 milyon civarında yapının yıkılabildiğine işaret edilerek, mevcut hızla katedilen mesafenin yetersiz kaldığı ve yıkılması gereken 6 kat daha fazla yapı bulunduğu belirtildi.
YAPI YAŞI KADAR KULLANIM SÜRECİNDEKİ MÜDAHALELER DE RİSK TAŞIYOR
Binaların güvenliğinin sadece yapım yılına göre değerlendirilemeyeceğinin altı çizilen açıklamada; zemin kattaki duvarların kaldırılması, kolon-kiriş müdahaleleri, kaçak katlar ve taşıyıcı sistemi etkileyen tadilatların büyük tehlike yarattığı aktarıldı. Bu nedenle binaların kullanım sürecinde periyodik teknik denetimden geçirilmesinin şart olduğu vurgulandı. Ayrıca 6 Şubat depremlerinde yeni binaların da yıkıldığı hatırlatılarak, yapı denetiminin ticari bir faaliyet değil, kamusal bir hizmet olarak ele alınması gerektiği ifade edildi.
İMO MERSİN ŞUBESİ’NDEN 7 MADDELİK ÇAĞRI
Açıklamanın sonunda TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Mersin Şubesi, deprem zararlarını en aza indirmek adına şu 7 temel talebi sıraladı:
“Türkiye’nin bütün yapı stokunu kapsayan güncel, bilimsel, şeffaf ve kamuya açık bir yapı envanteri derhal oluşturulmalıdır.
Yapıların risk durumlarını izlemek ve güncel tutmak amacıyla **Ulusal Yapı Stoku Bilgi Sistemi** kurulmalıdır.
Riskli yapıların belirlenmesi ve müdahale süreçleri, önceliklendirilmiş bir kamu programı olarak yürütülmelidir.
Dar gelirli yurttaşları koruyan yeterli ve erişilebilir kamu kaynakları ve finansman desteği sağlanmalıdır.
Kentsel dönüşüm, rant odaklı parsel bazlı uygulamalardan çıkarılarak kent ve bölge ölçeğinde planlanmalıdır.
Yapıların kullanım sürecinde güvenliğini izleyecek periyodik yapı kontrolü yasal ve kurumsal bir sistem haline getirilmelidir.
Proje, uygulama, şantiye şefliği ve yapı denetimi süreçlerinde mühendislik hizmetleri eksiksiz verilmeli, meslek odalarıyla iş birliği yapılmalıdır. (Haber Merkezi)


