"Savunma hakkı yapay zekaya devredilemez"

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in bir söyleşide dile getirdiği "yargıda yapay zeka kullanımı" ve vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zeka desteği projeleri, baroların tepkisine neden oldu. Aralarında Mersin Barosu’nun da olduğu 78 baro, "Savunma hakkı yapay zekaya devredilemez" başlıklı ortak açıklama yayımladı.




Açıklamada, yargı sisteminde yapay zekâ kullanımına yönelik projelerin dikkatle izlenmesi gerektiği belirtilerek, adil yargılanma hakkının bağımsız ve tarafsız yargı, etkin savunma ve hakkaniyete uygun yargılama güvenceleriyle birlikte korunması gerektiği vurgulandı. Bu güvencelerin zayıflamasının hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni zedeleyeceği ifade edildi.

Avukatlık Kanunu’na atıf yapılan açıklamada, avukatlığın kamu hizmeti niteliğinde olduğu ve yargının kurucu unsurlarından biri olarak bağımsız savunmayı temsil ettiği hatırlatıldı. Hukuki mütalaa verme, dava ve savunma yürütme ile adli işlemleri takip etme yetkisinin yalnızca avukatlara ait olduğunun altı çizildi.

Vatandaşların avukat desteği olmadan yapay zekâ üzerinden hukuki yardım almasına imkân tanıyacak uygulamaların savunma hakkının özüne müdahale olduğu savunulan açıklamada, hukukî süreçlerin yalnızca teknik veri işlemeden ibaret olmadığı, vicdani değerlendirme ve somut olaya göre değişen insanî muhakeme gerektirdiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca, “hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığının algoritmik sınırlara indirgenemeyeceği” ifade edilerek, adaletin yalnızca veri analizine dayalı bir sonuç değil, insanî ve vicdani bir süreç olduğu vurgulandı.

Dijitalleşmenin yargıda amaç değil araç olması gerektiği belirtilen açıklamada, savunma makamının teknolojik gerekçelerle zayıflatılmasına karşı çıkıldı. Barolar, “yapay zekâ avukat” ya da “yapay zekâ hakim” gibi yaklaşımların hukuk açısından sakıncalı olduğunu belirtti.

Adalet Bakanlığı’na da çağrıda bulunan barolar, önceliğin savunma makamının yetkilerini tartışmaya açmak değil; bağımsız savunmayı güçlendirmek, yargı mensuplarının niteliğini artırmak, liyakat esaslı reformları hayata geçirmek ve yargı altyapısını geliştirmek olması gerektiğini ifade etti.

Açıklama, baroların savunma makamının zayıflatılmasına ve hukuk hizmetlerinin yapay zekâ ile ikame edilmesine yönelik girişimlere karşı hukukî ve kurumsal mücadeleyi sürdüreceği vurgusuyla sona erdi. (Haber Merkezi)